692 697 356 kontakt@mckancelaria.pl

Egzekucja przeciwko małżonkowi a majątek wspólny

Małżonek zadłużył się, obecnie wszczęta została egzekucja przeciwko małżonkowi. Czy wierzyciel może prowadzić egzekucję z majątku wspólnego w przypadku gdy obowiązuje nas ustrój wspólności majątkowej ?

Zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny). Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.

Zaciągniecie długu za zgodą współmałżonka

W przypadku gdy dług powstał za zgodą drugiego współmałżonka (np. wyraził on zgodę na zawarcie określonej umowy), zastosowanie znajdzie art. 41 § 1 k.r.o. zgodnie z którym jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków. W tej sytuacji wierzyciel może wprost skierować egzekucję do majątku wspólnego małżonków, po uprzednim uzyskaniu klauzuli wykonalności na drugiego z małżonków. W myśl art. 787 k.p.c. Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika. Oznacza to więc, że udokumentowanie zgody małżonka znacznie ułatwia wierzycielowi drogę do skierowania egzekucji do majątku wspólnego (np. nieruchomości). Z egzekucji będą wyłączone te składniki które nie wchodzą do majątku wspólnego, a należą do majątku osobistego drugiego z małżonków.

Zaciągnięcie długu bez zgody współmałżonka

Natomiast w sytuacji, gdy małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka, wierzyciel może żądać na podstawie art. 41 § 2 k.r.o., zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9 k.r.o., a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa. Jeżeli wierzyciel uzyska zaspokojenie egzekucji z tych składników wówczas nie ma podstaw do podejmowania czynności obejmujących majątek wspólny małżonków. Jeżeli z kolei nie uzyska zaspokojenia może wystąpić z żądaniem o dokonanie przymusowej rozdzielności majątkowej celem wyodrębnienia udziału jednego z małżonków.

Egzekucja z majątku wchodzącego w skład przedsiębiorstwa

W przypadku długów powstałych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą możliwe jest prowadzenie egzekucji ze składników przedsiębiorstwa dłużnika.

Jeżeli dług powstał w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą jednego z małżonków możliwa jest egzekucja ze składników przedsiębiorstwa, np. nieruchomości, niezależnie od tego czy stanowią przedmiot współwłasności małżeńskiej. Zgodnie z art. 41 § 2 k.r.o., jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, wierzyciel może żądać zaspokojenia z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa. Nie mniej wierzyciel będzie musiał uzyskać klauzulę wykonalności także na drugiego współmałżonka z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego. Zgodnie z art. 7871 k.p.c.: Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. W przypadku gdy np. określone nieruchomości, maszyny, pojazdy stanowią składniki przedsiębiorstwa wierzyciel może prowadzić z tych składników egzekucję.

Przymusowa rozdzielność majątkowa

Jeżeli wierzyciel nie uzyska zaspokojenia z majątku jednego ze współmałżonków, ani też nie było zgody drugiego małżonka na zaciągnięcie zobowiązania, egzekucja z majątku przedsiębiorstwa także nie przyniosła skutku, wierzyciel może wnieść o ustanowienie przymusowego podziału majątku wspólnego.

Przepis art. 52 § 1a k.r.o. przyznaje czynną legitymację procesową wierzycielowi jednego z małżonków do wniesienia powództwa o ustanowienie przez sąd ustroju przymusowego, jaki stanowi rozdzielność majątkowa. Prawomocne orzeczenie ustanawiające ustrój przymusowy nie prowadzi do podziału majątku wspólnego, ale do powstania ustroju przymusowego stanowiącego rozdzielność majątkową, w której występują dwa majątki, tj. majątek osobisty męża oraz majątek osobisty żony.

Aby sąd mógł orzec ustanowienie rozdzielności majątkowej, konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek:

  • jeden z małżonków musi być dłużnikiem osoby występującej z żądaniem, a wierzyciel musi dysponować tytułem wykonawczym (np. nakazem zapłaty lub wyrokiem, opatrzonymi klauzulą wykonalności) przeciwko dłużnikowi,
  • wierzyciel musi uprawdopodobnić, że do jego zaspokojenia wymagane jest dokonanie podziału majątku wspólnego dłużnika i jego małżonka.

Jeśli wierzyciel uzyska prawomocne orzeczenie ustanawiające rozdzielność, dalszym krokiem będzie zajęcie udziału przypadającego dłużnikowi w majątku wspólnym, który wejdzie do jego majątku osobistego i od tej pory możliwe będzie skierowanie do tego udziału egzekucji.